Belgische zonnecentra volgen één hoofdtekst, het KB van 20 juni 2002 zoals gewijzigd. Het beperkt niet hoe vaak een klant per jaar bruint. Het verbiedt UV onder 18 jaar en voor huidtype 1, laat elke dosis aanpassen door een opgeleide persoon of een bedieningssysteem, beperkt de eerste blootstelling van een reeks tot de helft van de normale dosis, legt 48 en daarna 24 uur tussen de blootstellingen op, en vraagt het zonnecentrum dat alles te bewijzen met ondertekende klantendocumenten en bewijsstukken.
Hieronder staat bij elke regel de reden ervan, voor zover de tekst en de bijlagen die tonen. Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies: voor elk punt dat het niet beslecht, informeert u zich bij de FOD Economie, die toeziet op het KB.
Welke tekst regelt zonnecentra in België?
Het koninklijk besluit (KB) van 20 juni 2002 betreffende de exploitatievoorwaarden van zonnecentra, gewijzigd in 2004, 2007, 2010 en 2016. Een besluit uit 2017 dat het moest vervangen, werd in 2020 volledig vernietigd door de Raad van State: de tekst van 2002 blijft dus van toepassing. De FOD Economie controleert de zonnecentra, kosteloos voor de overheid.
Waarom worden min-18-jarigen en huidtype 1 geweigerd?
Blootstelling aan UV is verboden onder 18 jaar en voor huidtype 1, en een doktersattest heft geen van beide verboden op. Het bord dat elk centrum ophangt, geeft de reden: UV kan huidkanker veroorzaken en de ogen ernstig beschadigen. Huidtype 1 is het type dat niet bruint. De leeftijdsgrens is 18 jaar sinds 3 december 2010; daarvoor stond er 15 jaar in de tekst.
Bijlage II voegt mensen toe voor wie UV afgeraden in plaats van verboden is: wie bijzonder gevoelig is voor de zon, verbrand is, huidkanker heeft of een huidaandoening die kan ontaarden in kanker, of fotosensibiliserende geneesmiddelen neemt. De onthaalverantwoordelijke licht elke nieuwe klant over die risico's in.
Waarom moet elke nieuwe klant een document ondertekenen?
Elke dosis hangt af van het huidtype, dus dat type moet bepaald worden door een opgeleide persoon, samen met de klant, nadat de klant de risico's gehoord heeft. Het ondertekende document is het spoor van dat gesprek. Het bevat de informatie over de risico's en het huidtype, een verklaring dat het type in overleg werd bepaald, voornaam, naam, adres, geboortedatum en identiteitskaartnummer van de klant, en de datum. De klant en de onthaalverantwoordelijke ondertekenen het allebei.
Omdat het gesprek de kern is, telt een formulier dat alleen werd ingevuld en in een brievenbus gestoken niet, ook niet in geautomatiseerde centra. En omdat het document hoort bij het zonnecentrum dat het gesprek voerde, blijft een klant die elders tekende voor u een nieuwe klant.
Waarom wordt de dosis aangepast aan de zonnebank en de lampen?
Het KB rekent niet alleen in minuten. De onthaalverantwoordelijke of het bedieningssysteem past intensiteit en duur aan het huidtype, de zonnebank en de lampen aan, en elke cabine toont het blootstellingsschema van de fabrikant voor die zonnebank. De instructies van de fabrikant, met de identificatie van de lampen, blijven ter beschikking van de inspecteurs. Daarbovenop mag de totale erythemale effectieve bestralingssterkte nergens op een zonnebank 0,3 W/m² overschrijden.
Waarom is de eerste blootstelling beperkt tot een halve dosis?
Wat het KB een sessie noemt, is een reeks blootstellingen met hoogstens 30 dagen ertussen. De eerste blootstelling van elke reeks is beperkt tot 50% van de normale dosis. Een klant die na meer dan 30 dagen terugkomt, begint dus een nieuwe reeks, opnieuw aan halve dosis. Concreet brengt meer dan een maand zonder UV de klant terug naar het begin.
Waarom 48 uur en daarna 24 uur tussen blootstellingen?
Minstens 48 uur scheiden de eerste en de tweede blootstelling van een reeks, en minstens 24 uur elke volgende. De tekst verklaart die cijfers niet, maar de opbouw is duidelijk: de langste wachttijd komt meteen na de eerste blootstelling van een reeks. Of de uren lopen vanaf het einde of vanaf het begin van een blootstelling, is een van de punten om bij de FOD Economie na te vragen.
Bestaat er in België een jaarlimiet voor zonnen?
Nee. De Belgische tekst beperkt de eerste dosis en de wachttijden, niet het aantal blootstellingen, en legt geen jaardosis en geen rustperiode tussen reeksen op. Duitsland, Oostenrijk, Luxemburg en Frankrijk hebben wel een jaarplafond. De 20 MED per jaar die in België vaak geciteerd worden, zijn een aanbeveling van de Académie royale de Médecine, vermeld in het Vlaamse opleidingsmateriaal, geen regel van het KB.
Waartegen beschermen de regels voor de cabine?
De ogen, de hygiëne en het moment waarop er iets misgaat. Beschermbrillen zijn beschikbaar en worden vóór hergebruik ontsmet. Zonnebanken worden minstens dagelijks ontsmet en de klant krijgt reinigingsmiddelen om de zonnebank ook zelf te reinigen. Elke cabine heeft een noodoproep, de zonnebank schakelt bij een defect automatisch uit, en UV-stralers en filters worden minstens om de drie maanden gecontroleerd. De waarschuwing van bijlage I hangt leesbaar op 5 meter, in de taal van het gebied.
Wie mag het onthaal doen, en wanneer mag een centrum geautomatiseerd zijn?
Elke onthaalverantwoordelijke moet geslaagd zijn voor een opleiding die de bevoegde Gemeenschap bepaalt: de IFAPME-opleiding in Wallonië, een erkend certificaat in Vlaanderen. Een geautomatiseerd centrum, waar een bedieningssysteem de zonnebanken start en de klant met een kaart identificeert, heeft toch een onthaalverantwoordelijke nodig die minstens vier dagen per week, één uur per dag aanwezig is, overhandigt elke klant persoonlijk één kaart, en vermeldt de gegevens van de uitbater en een telefoonnummer voor klachten.
In zo'n centrum doet het systeem het doseerwerk van de persoon: daarom verbiedt het KB elke manipulatie van het bedieningssysteem die leidt tot een inbreuk op de regels (art. 2bis).
Welke stukken moet een zonnecentrum bewaren?
Het KB spreekt niet over een klantenregister. Het vraagt het zonnecentrum de ondertekende klantendocumenten, de resultaten van de driemaandelijkse controles, de instructies van de fabrikant en bewijsstukken ter beschikking te houden die tonen dat elke dosis aan het huidtype werd aangepast, de eerste blootstelling gehalveerd en de 48 en 24 uur gerespecteerd. Als een bedieningssysteem die regels toepast, is het logboek dat bewijs. De tekst legt geen bewaartermijn vast: vraag de FOD Economie wat er verwacht wordt. Elke vestigingseenheid moet ook onder NACE-BEL-code 9604002 ingeschreven zijn in de Kruispuntbank van Ondernemingen.
Welke rol speelt software?
Solaryx, onze software voor Belgische zonnecentra, past de regels voor leeftijd, huidtype en wachttijd online, aan de kassa en voor klanten zonder afspraak toe voordat een zonnebank start, haalt de duur uit een tabel per huidtype, start geen zonnebank zolang de fototype-evaluatie niet ondertekend is, en logt elke blootstelling met het huidtype, de maximale duur en de gemeten wachttijd. De plichten in de cabine, de opleiding en de NACE-code blijven bij het zonnecentrum.
Bekijk hoe Solaryx de Belgische regels toepast
Vraag een demo van Solaryx aan
Veelgestelde vragen
Begint een klant die na twee maanden terugkomt opnieuw aan halve dosis?
Ja. Na meer dan 30 dagen zonder blootstelling begint een nieuwe reeks: de eerste blootstelling is beperkt tot de helft van de normale dosis en de volgende wacht minstens 48 uur.
Kan een doktersattest een 17-jarige toelaten op een zonnebank?
Nee. Het verbod onder 18 jaar en voor huidtype 1 kent geen medische uitzondering.
Moet ik een register van elke sessie bijhouden?
Het KB vraagt bewijsstukken voor de dosering, de halve dosis en de wachttijden, geen register als zodanig. Als een bedieningssysteem de regels toepast, dient het logboek als bewijs. Vraag de FOD Economie hoeveel detail er verwacht wordt.
Regelt het KB promoties op sessies?
Geen enkel artikel van het KB gaat over reclame, kortingen of gezondheidsclaims.